Home Geschiedenis
Geschiedenis Print

Workum, februari 2012

Vishandel Bijlsma is ook na zestig jaar een begrip!

Workum, november 2002

Start op 29-2-1952, vijftien keer ‘jarig’

 

door Albert Schootstra
 
“Ik hie noch noait in fisk yn ‘e hannen hân.” Dit vertelt Jannie Bijlsma-Schotanus (81) als ze terugkijkt op het begin van vishandel Bijlsma aan de Merk in Workum. Nu is het een vennootschap onder firma die gedreven wordt door Cees Bijlsma (56) – zoon van Jannie Bijlsma – en zijn echtgenote Ineke Bijlsma-Bijzitter (55). Er werken vier vaste krachten, onder wie Uco (47), broer van Cees. Verder vindt een aantal parttimers en zaterdag- annex vakantiehulpen werk bij Bijlsma. Wat maar gezegd wil zijn: vishandel Bijlsma is een gezond bedrijf dat niet meer is weg te denken uit de Workumer gemeenschap. Maar hoe anders was de situatie precies zestig jaar geleden toen Jannie samen met haar man Jaap Bijlsma, die in 2005 op 75-jarige leeftijd overleed, de winkel begon. Jannie was, als aangegeven, een vreemde in het Jeruzalem van de vishandel. Haar man niet, want diens vader dreef in Stavoren een soort groothandel in vis. Dat deed hij eigenlijk ook al in Lemmer, een plaats die hij in 1942 verruilde voor Stavoren.
 
Op 29 februari 1952 begonnen Jaap en Jannie Bijlsma met hun winkel op de plaats waar die nu nog gevestigd is. De zaak bestaat morgen dus precies zestig jaar, maar is in feite pas voor de vijftiende keer ‘echt’ jarig. “Der hie hjir yn Warkum doe yn in heal jier gjin fiskwinkel west en it wie de fêstentiid, krekt lykas no. Wy wiene dan ek gau útferkocht, dat kinst begripe. Op woansdei 27 febrewaris 1952 binne wy troud yn Starum, dat wie doe jiske-
woansdei. Op 28 febrewaris hawwe Jaap en ik de hiele dei fisk skjinmakke yn Starum.
Skoanmem holp ús dêr ek tige by. Wy makken de fisk skjin yn de hang, sa waard dat doe neamd, fan skoanheit yn Starum, dy hang wie skoanheit syn wurkplak, sis mar.” Het zal duidelijk zijn dat juist in deze dagen veel herinneringen bij Jannie Bijslma boven komen. “Wat ik sei, ik hie noch noait in fisk yn ‘e hannen hân, mar dat hie ik samar yn ‘e slach. Ik ha der altyd mei leafde oan wurke. Sa haw ik ek noch wol nei Frjentsjer west om te helpen.” Dat laatste was in de tijd dat de viskarren van Bijlsma al bijna letterlijk overal in Friesland te vinden waren. “Wy stiene ek altyd mei in tinte by it skûtsjesilen en by it concours hippique yn Riis wiene wy ek altyd. Ach ja, dan hiene wy yn dy tinte allinne wat bakte fisk. En hjerrings fansels. De fisk kaam yn it begjin noch mei de trein fan IJmuiden nei Warkum. Myn man helle de fisk dan mei de bakfyts fan it stasjon. Ik wit noch dat Wiebe de Boer him dan holp mei de kisten. Letter giene myn man en skoanheit mei de auto nei IJmuiden.” Haar zoon Cees herinnert zich: “Eartiids kamen de hjerrings ek mei de trein út Vlaardingen. Dat wie noch yn dy houtene tonnen.
Earst moasten de hjerrings dan wol in heale wike yn it wetter, oars wiene se te sâlt.” Jannie Bijlsma: “Skaonheit kocht de fisk dus op en dy fisk gie dan ek wer mei de trein fan Starum nei Woudrichem, dêr sieten syn opkeapers.”
Jannie Bijlsma-Schotanus werd in Stavoren geboren In it Heidenskip en Ferwoude zat ze op school. “Heit wie boere-arbeider, dat wy hawwe op in soad plakken wenne, dat gie doe sa.” In Ferwoude werkte ze voor haar trouwen zeven jaar als winkelhulp bij een tante. Aan het werken in een winkel was ze dus wel gewend, maar niet aan het werken in de vis. Maar, als gezegd: dat wende snel en de vis kreeg echt haar liefde. “Ik haw ek noait in tsjinnichhheid yn fisk hân, ik fyn it hearlik en ik mei it graach ite. Wy ieten freeds altyd fisk.” Toen Jaap en Jannie Bijlsma op vrijdag 29 februari 1952 met de winkel begonnen, had het pand in kwestie dus een half jaar leeg gestaan. De vorige viswinkelier was plotseling met de spreekwoordelijke noorderzon vertrokken. “Hiel yn it ferline hat it hjirre in krudenierswinkel west. Mar it pân wie fan Leo de Vreeze. Hjirre achter de winkel waard doe de fisk bakt. Ach ja, der is yn ‘e rin fan ‘e jierren sa’n soad feroare.” Vishandel Bijlsma zat ook lang in het vroegere zogenaamde Peroaljehûs aan de Spoardyk. Toen de tijden moderner werden waren hier zaken als een rokerij, een diepvries en een koelcel te vinden “en de feinten wennen der ek.” Bijlsma had toen vaste voet in bijna heel Friesland en zeker ten zuiden van – zeg maar – de lijn Franeker-Drachten. Ineke Bijlsma-Bijzitter komt uit Hemrik (bij Gorredijk) en ze herinnert zich nog dat haar moeder altijd vis kocht bij een van de karren van Bijlsma die daar langs de deur kwamen. In die tijd (rond 1970) kon je ook vis van Bijlsma kopen in zeer veel Friese steden en dorpen, zoals bijvoorbeeld in de Massamarkt van Siep Brouwer aan de Oosterkade in Leeuwarden, een van de eerste ‘echte’ grote supermarkten in ons gewest. Toen Jaap Bijlsma helaas in 1983 gedeeltelijk verlamd was geraakt werden de zaken wat ingekrompen, maar vandaag de dag rijden nog steeds (twee) karren van Bijlsma bijna ‘overal’ heen. Ze doen zeer diverse plaatsen aan, waar ze dan een dag(deel) staan. ‘Fan de sechtich jier dat wy der binne, binne wy no sa’n fyftich jier oan it suteljen,” aldus Jannie Bijlsma-Schotanus. “Ja, wat is der yndie yn sechtich jier in soad feroare. Eartiids wie it op freed altyd hartstikke drok.”
 
Het gaat intussen best met de zaak. “al moatte je it fan de simmer hawwe,” zoals Ineke Bijlsma het stelt. “En eins is it simmers wolris wat te drok en winters bytiden wat te rêstich.” Enfin, dat laat onverlet dat Workum met Bijlsma al zestig jaar een erkende visspecialist binnen zijn grenzen heeft. En dat is zeker een hartelijke gelukwens waard. Bij dezen!
 
 
De derde generatie Bijlsma’s: Brenda (links) en Jesse (rechts). Daar tussenin hun ouders Ineke en Cees, de tweede generatie dus. Intussen kan ook Jannie Bijlsma-Schotanus tevreden terugkijken op de zestig jaar die de zaak nu bestaat. Zij en wijlen haar man Jaap hebben er iets moois van gemaakt.  
Bron: Workumer Krant Friso

 


 

 

Bijlsma`s vishandel al meer dan 50 jaar in Workum!

Op 29 februari 1952 openden Jaap en Jannie Bijlsma hun viswinkel op de merk. Op 29 februari 2002 bestond de winkel dus 50 jaar!

In januari van dit jaar zijn Cees en Ineke Bijlsma begonnen aan een grondige verbouwing van hun winkel. Deze duurde tot aan het begin van het hoogseizoen, eigenlijk is het nog niet helemaal klaar, maar toch werd besloten om op 15 en 16 november het 50 jarig jubileum te vieren. Er staan die twee dagen lekkere hapjes op de toonbank, er zijn leuke verrassingen voor de klanten en aanbiedingen waar het getal 50 diverse malen in voorkomt.

De afgelopen 50 jaar is er heel wat gebeurd: verhuizing van de werkplaats, verbouwingen, ziekte, weer verhuizen van de werkplaats, Bijlsma`s vishandel werd veranderd in visspecialist Cees Bijlsma. Toch blijft de naam Bijlsma en vis verweven met elkaar en zijn ze een begrip in Workum en verre omstreken.

Toen.

Jaap z'n vader Cees Bijlsma is met vis begonnen. Al ver voor de oorlog kocht hij op Laaksum (het schuurtje staat er nu nog steeds) vis van de vissers op de afslagen in Stavoren en Hindeloopen, en verkocht dat weer door aan de groothandel Wijnbelt in Gorichem. Vooral baars, snoekbaars en paling. Op 17 jarige leeftijd ging Jaap bij zijn vader werken en ging ook vis verkopen op de afslagen. Maar de concurrenten waren jaloers dat Jaap, zo'n jonge snotbongel zoveel vis verkocht en gaven hem aan. Hij moest voor het gerecht in Leeuwarden komen en daar gaven ze hem een beperkte handlichting. In de oorlog begon Cees Bijlsma een viswinkel in Stavoren. (in het pand waar Doede Bleeker nu zijn viswinkel heeft) Jaap ging in militaire dienst en zijn jongere broer nam de baan over. Uit dienst gekomen was er geen werk meer voor Jaap. Cees Bijlsma had gehoord dat er in Workum een viswinkel leegstond. Op een vrijdagavond kwam hij thuis en zei dat hij een viswinkel had gehuurd in Workum en dat Jaap daar wel in kon. Daar hadden Jaap en zijn vriendin Jannie wel zin in. De winkel, voorheen P. Veldman (P. bakt ze bruin) werd grondig schoongemaakt want vies was ie! En geverfd. Er werd getrouwd op woensdag 27 februari en vrijdag 29 februari, het was schrikkeljaar, was de opening van de winkel. Om 8 uur s'ochtends gingen ze los tot s`avonds 7 uur. Jannie had nog nooit in een winkel gestaan en al helemaal geen vis gebakken. Het was ontzettend druk, de Workumers waren immers al een half jaar verstoken van vis geweest. Ook was vrijdag 29 februari een vastendag (dan aten de Rooms Katholieke mensen geen vlees.)Alle vis ging schoon op die vrijdag en zaterdag moest er nieuwe voorraad komen. De vis moest ui IJmuiden komen. Deze ging daar op een trein en kwam in Workum op het station aan. Jaap haalde het dan op met z'n bakfiets. De bakfiets werd ook gebruikt om mee te venten. De werkplaats hadden ze achter de winkel. Daar werd de vis ook gebakken en werd dan koud verkocht in de winkel. Vooral gebakken schol, schar, schelvis en wijting. Ook spekbokking wist Jannie zich nog te herinneren. Een drukke tijd kwam aan. Vijf kinderen werden geboren. Meinie in 1953, Cees in 1955, Klaas in 1957, Uco in 1964 en als nakomertje Karin die in 1970 het levenslicht zag. Er kwam een ford bestelauto bij waarmee Jaap om Workum heen ging venten. Cees wist zich nog te herinneren dat hij vrijdagochtend uit school naar het dwarsnoard moest rennen om zijn pake, die ook we eens bijsprong, te helpen. Op het dwarsnoard woonden nogal veel katholieken en vrijdag's was nu eenmaal visdag!

In 1963 werd de winkel verbouwd en kwam er een oven in de winkel. Ook Eduard Bouma kwam bij hun werken en kreeg een heuse visverkoopwagen achter een Austin busje. Later volgden er meer en was er geen ruimte meer op de merk. Het petroleumhuis op de spoordijk werd gekocht in 1967 daar was ruimte genoeg voor een rokerij, diepvries en koelcel.

In 1977 kwam er nog een winkel bij in Franeker. Ook in Leeuwarden, Heerenveen en Bolsward zijn in de loop der jaren nog viswinkels van Bijlsma geweest.

Derde generatie.

Cees en Ineke gingen in 1979 op de merk wonen en Jaap en Jannie verhuisden naar de Bûterikkers. Cees en Ineke kregen ook vijf kinderen. Tjacco werd geboren in 1975, Brenda in 1977, Jelmer in 1982, Janicke in 1989 en Jesse kwam in 1995. Jaap en Jannie wilden het wat rustiger aan gaan doen, er werd een kruiser aangeschaft waarmee ze in de weekeinden wilden gaan varen. Maar in 1983 werd Jaap getroffen door een herseninfarct, een "foutje"van het ziekenhuis. Hij raakte eenzijdig verlamd en het werken in de werkplaats en de winkel werd onmogelijk voor hem. Zoon Cees die al vanaf zijn 15de jaar bij zijn vader Jaap werkzaam was nam toen samen met zijn vrouw Ineke de zaak over. Ineke werkte al vanaf dat ze trouwden in de winkel. Het petroleumhuis wilden ze graag opknappen en verbouwen maar toen het plan aan de gemeente werd voorgelegd, werd dit afgeraden, omdat het pand en de rij huizen ernaast bestemmingsplan was. Omdat daardoor het petroleumhuis onverkoopbaar was geworden kocht de gemeente het en werd alles gesloopt. Cees ging op de merk weer in de oude werkplaats en broer Uco kwam ook in het bedrijf werken.

Toeristen.

Het werd steeds drukker in Workum. Er kwamen meer en meer toeristen en veel Duitsers wisten ook wel raad met die gebakken vis en haring. Ook het assortiment werd uitgebreider. Was het eerder gebakken bokking, schelvis, lekkerbekjes, paling en haring wat verkocht werd. Daar kwamen later kibbelingen, patat, snacks, vismenu's, verse mosselen, zalm, forel, frisdrank, zelfgemaakte ravigotte en knoflooksaus bij. Deze sauzen zijn vandaag de dag niet meer weg te denken bij de snacks en de gebakken vis. Zo'n 80 kilo saus maakt Ineke elke week! Van verse kruiden als peterselie, bieslook en dille. Andere ingrediënten verklapt ze niet, dat is geheim.

Visverkoopwagens.

In de loop van de jaren zijn er heel wat visverkoopwagens versleten door de medewerkers van Jaap en Cees Bijlsma. Een van de eerste rijdende verkoopwagens was een matador, destijds gemaakt door carrosseriebedrijf Yntema. Later ging Cees zelf verkoopwagens bouwen. Hij koopt dan een casco en bouwt de wagen dan zelf af. Zo heeft Cees al een stuk of zes op zijn naam staan. Op een keer werd Cees gebeld of er ook een visboer bij het skûtsjesilen in Elahuizen kon staan. Er was geen verkoopwagen meer over en toen heeft Cees van een oude caravan in één week tijd een visverkoopwagen gemaakt. Aangekomen in Elahuizen ging het skûtsjesilen niet door omdat het windstil was. Joost Houtsma werkt inmiddels al ruim 35 jaar bij het bedrijf. Hij gaat er dagelijks op uit met zijn visverkoopwagen. Venten doet hij niet meer, de mensen zijn tegenwoordig niet meer thuis. Hij staat veelal bij supermarkten en op weekmarkten. Tjacco, heeft ook een poosje in de zaak gewerkt maar is toch iets anders gaan doen, tegenwoordig is hij systeembeheerder bij de Friese poort in Leeuwarden. Ongelukken met visverkoopwagens zijn er gelukkig niet veel gebeurd. Tjacco is een keer vlakbij Franeker in een sloot terechtgekomen. De brandweer moest er aan te pas komen omdat er gasflessen in de verkoopwagen stonden. Dat brandweerlui ook wel van een harinkje houden getuigd de foto.

Nu.

Tegenwoordig is de vierde generatie in de winkel werkzaam. Dochter Brenda werkt al vanaf haar 14de, eerst zaterdags en in de vakantie, maar de afgelopen drie jaar volledig in de zaak. Vooral in de maanden juli en augustus, met Pasen, tijdens de Pinksterdagen is het vreselijk druk en is het keihard werken. Er is dan veel personeel nodig. Ook Joost en Uco nemen dan vaak een "vakantiehulp" mee in de verkoopwagen omdat zij ook in toeristencentra staan. Het is best wel moeilijk om aan goed personeel te komen, vooral omdat er zoveel geleerd moet worden: omgaan met klanten, bakken van vis, haring schoonmaken, de boel schoonhouden en stressbestendig zijn. S`winters is het veel rustiger dan is er gelukkig tijd voor een praatje met de klanten en kan er ook weer eens wat geklust worden. Want wat de verbouwing betreft er moeten nog een paar puntjes op de i gezet worden. Een viswinkel is ook een lekker gezond bedrijf. Je verkoopt een product wat goed voor de gezondheid is. Er zijn zoveel soorten vis te koop en doordat je bijna elke vis op twee manieren kunt bereiden: de vette soorten kun je roken en bakken en de magere soorten stoven en bakken is er veel variatie. Bovendien houd je als je veel vis eet een mooie jonge huid. Er zitten heel veel vitaminen en mineralen in vis en dat vis goed is voor hart en bloedvaten is inmiddels algemeen bekend. Om al die visproducten aan de man, vrouw te verkopen mag je toch zeggen dat je een lekker gezond bedrijf hebt.

LAST_UPDATED2